De grootste fout: beginnen met PBM
In veel organisaties begint valbeveiliging nog steeds bij harnassen, lijnen en valblokken. Dat lijkt logisch: het is snel, relatief goedkoop en direct toepasbaar.
Maar volgens de arbeidshygiënische strategie moet valbeveiliging altijd in deze volgorde worden toegepast:
- Bronaanpak (risico vermijden)
- Collectieve maatregelen (bijv. hekwerken, leuningen, looppaden)
- Individuele bescherming (PBM)
In de praktijk wordt deze volgorde echter vaak omgedraaid. Daarmee verschuift de veiligheid van een structurele oplossing naar afhankelijkheid van menselijk gedrag. En juist daar gaat het regelmatig mis.
PBM vereist immers correct gebruik, juiste bevestiging en voldoende training. Eén fout is voldoende om het systeem te laten falen. Collectieve maatregelen, zoals hekwerken of looppaden, nemen die afhankelijkheid grotendeels weg en zorgen voor een stabielere basis van veiligheid.
Wat zeggen de nieuwe normupdates?
Met de recente updates in Europese normen wordt de lat voor veiligheid en correct gebruik verder verhoogd.
De vernieuwde EN 360:2023 voor valblokken stelt strengere eisen aan prestaties en testmethoden, waardoor producten beter aansluiten op de praktijk.
Ook de update van EN 353-2:2024, gericht op meelopende valbeveiligers, legt de lat hoger als het gaat om betrouwbaarheid en gebruik onder verschillende omstandigheden.
Deze ontwikkelingen betekenen dat bestaande middelen niet automatisch meer voldoen aan de nieuwste inzichten. Tegelijkertijd wordt de beoordeling door inspecties kritischer, waardoor de keuze voor de juiste oplossing steeds minder vrijblijvend wordt.
Toenemende druk vanuit wetgeving en inspectie
Naast normupdates neemt ook de druk vanuit wetgeving en toezicht toe. Bedrijven moeten steeds vaker aantonen dat zij niet alleen beschikken over de juiste middelen, maar deze ook correct beheren en onderhouden.
Zo schrijft EN 365 voor dat valbeveiligingsmiddelen periodiek moeten worden geïnspecteerd.
Daar komt bij dat werken op hoogte nog altijd een van de grootste risico’s vormt binnen arbeidsveiligheid.
In dat speelveld is het niet langer voldoende om simpelweg een product aan te schaffen. Organisaties moeten aantoonbaar grip hebben op het volledige proces rondom veiligheid.
Veiligheid wordt nog te vaak als product gekocht, in plaats van als systeem te worden ingericht.
En daar wringt het.
Waar het in de praktijk misgaat
Wat opvalt, is dat valbeveiliging in veel gevallen nog steeds als een losse aankoop wordt benaderd. Er wordt gekeken naar wat er nodig is voor een specifieke klus, maar minder naar de bredere context waarin dat middel wordt gebruikt.
In de praktijk zien we drie terugkerende situaties:
1. PBM als standaardkeuze
Omdat het snel beschikbaar is, wordt het ingezet zonder alternatieven te overwegen.
2. Onvoldoende kennis van normen
Veel bedrijven weten niet wat normupdates concreet betekenen voor hun huidige middelen.
3. Geen lifecycle-aanpak
Aankoop, gebruik, inspectie en training zijn niet geïntegreerd.
Dit leidt tot schijnveiligheid: men denkt compliant te zijn, terwijl dat niet altijd het geval is.
Een andere benadering van valbeveiliging
De oplossing ligt niet alleen in middelen, maar in een andere manier van kijken. Bedrijven die veiligheid structureel willen verbeteren, beginnen niet bij het product, maar bij het risico zelf.
Dat betekent dat collectieve maatregelen waar mogelijk de basis vormen. Pas wanneer die onvoldoende bescherming bieden, komen persoonlijke beschermingsmiddelen in beeld als aanvulling.
Daarnaast vraagt effectieve valbeveiliging om een integrale aanpak waarin inspectie, training en documentatie vanzelfsprekend onderdeel zijn van het proces. Veiligheid stopt immers niet bij de aanschaf, maar vraagt om continue aandacht gedurende de hele levensduur van de oplossing.
Conclusie
De combinatie van verouderde keuzes in de praktijk en aangescherpte normen maakt duidelijk dat valbeveiliging toe is aan een andere benadering.
Zolang organisaties blijven starten bij PBM, blijven ze afhankelijk van menselijk gedrag en vergroten ze onnodig hun risico. De echte stap vooruit ligt in het structureel toepassen van collectieve maatregelen, ondersteund door actuele kennis van normen en een geïntegreerde aanpak van inspectie en training.
Voor organisaties die deze stap willen maken, is het belangrijk om samen te werken met partijen die verder kijken dan alleen het leveren van producten, maar ook ondersteunen in advies, toepassing en periodieke keuring. Meer informatie en praktische oplossingen zijn hier te vinden.
Valbeveiliging is geen product, maar een systeem. En juist in dat verschil ligt de sleutel tot echte veiligheid.
Bronnen
https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/arbeidshygienische-strategie
https://www.arboportaal.nl/onderwerpen/werken-op-hoogte
https://www.nlarbeidsinspectie.nl/onderwerpen/valgevaar
https://sps.honeywell.com/us/en/support/safety/fall-protection/standards/en-365
https://www.fallprotectionxs.com/en/knowledge-centre/en-360-standard
https://www.fallprotectionxs.com/en/knowledge-centre/en-353-2
