Waarom een bedrijf overnemen?
Uitbreiding van je marktpositie
Het biedt de kans om jouw marktpositie te versterken door nieuwe klanten, producten of diensten toe te voegen aan je onderneming.
Verkenning van nieuwe markten
Een overname kan de deuren openen naar nieuwe geografische markten of naar andere sectoren, waardoor je bedrijf zijn reikwijdte kan vergroten.
Efficiëntie en kostenbesparing
Door processen te combineren en dubbele functies te schrappen, kan een overname leiden tot een efficiënter bedrijf en lagere kosten.
Grotere productiecapaciteit
Met een overname vergroot je je capaciteit en kun je productie- en distributienetwerken beter op elkaar laten aansluiten. Dat maakt je organisatie efficiënter.
Sterkere marktpositie
Neem je een concurrent over, dan verklein je de concurrentiedruk en versterk je direct je positie in de markt.
De voordelen ten opzichte van het starten van een nieuw bedrijf:
- Inzicht vooraf: Bij een bedrijfsovername heb je voordat je start al zicht op de operationele status, de financiën, winstpotentie en risico’s van het bedrijf.
- Financiering: Het verkrijgen van financiering is doorgaans eenvoudiger bij een bedrijfsovername, mede dankzij de bestaande track record en de gevestigde reputatie.
- Klantenbasis: Bij het verwerven van een bedrijf heb je vaak direct toegang tot een loyale klantenkring die vertrouwd is met de aangeboden producten of diensten.
- Lagere kosten: Het overnemen van een bedrijf kan vaak kostenefficiënter zijn dan het starten van een nieuw bedrijf, omdat veel initiële kosten, zoals productontwikkeling en merkopbouw, al zijn gemaakt.
- Personeel: Een bedrijfsovername biedt doorgaans de mogelijkheid om te profiteren van goed opgeleid en ingewerkt personeel dat bekend is met de bedrijfsprocessen en de branche.
- Risico: Een bestaand bedrijf heeft doorgaans een bewezen staat van dienst en een solide reputatie, wat het minder riskant kan maken dan het starten van een geheel nieuw bedrijf.
Waarop moet je letten bij een bedrijf overnemen?
Een bedrijf kopen kan een slimme groeistap zijn, maar het vraagt om een zorgvuldige voorbereiding. Of je het zelfstandig doet of een adviseur inschakelt, hangt af van je kennis van de markt en de omvang van de deal. Bij kleine bedrijven kun je soms volstaan met een online platform, maar voor waardebepaling of juridische checks is externe expertise vrijwel altijd nodig.
Begin met een profielschets
Bepaal eerst wat voor soort bedrijf je zoekt: branche, omvang, locatie, type klanten. Met zo’n profiel kun je gericht potentiële kandidaten selecteren en kennismakingsgesprekken voeren.
Onderzoek de markt en de mensen
Kijk verder dan de cijfers. Wat is de reputatie van het bedrijf, hoe sterk is het merk, en wat vinden klanten en leveranciers? Zo krijg je zicht op de bedrijfscultuur en mogelijke risico’s.
Waardebepaling
De waarde van een bedrijf draait niet alleen om balans en resultaten, maar ook om wat het jou oplevert. Denk aan synergievoordelen: kun je kosten besparen, sneller groeien of je marktpositie versterken? Combineer dit met een objectieve waardering op basis van jaarrekeningen, omzet, winst en schulden.
Waarderingsmethodes
- Discounted Cashflow (DCF): de toekomstige kasstromen worden berekend en contant gemaakt. Dit geeft een realistisch beeld van de waarde in de toekomst.
- Multiple-methode: de winst (vaak EBITDA) wordt vermenigvuldigd met een factor die gebruikelijk is in de sector.
- Boekwaarde of liquidatiewaarde: vooral relevant bij bedrijven met veel tastbare bezittingen. Het geeft vaak een ondergrens.
- Earn-out regeling: een deel van de verkoopprijs wordt pas later betaald, afhankelijk van de resultaten na de overname. Zo deelt de verkoper mee in toekomstige groei en loopt de koper minder risico.
Factoren die de prijs beïnvloeden
De uitkomst hangt niet alleen af van de rekensom. Ook marktomstandigheden, groeiperspectief, afhankelijkheid van de ondernemer en de financiële gezondheid spelen mee bij de verkoopprijs. En uiteindelijk bepaalt de onderhandeling vaak of de prijs hoger of lager uitvalt.
Welke soorten bedrijfsovernames zijn er?
Kopen van een bedrijf (MBI)
Management Buy In (MBI): dat is het kopen van een bedrijf waar je niet eerder bij betrokken was. Een MBI is voor de koper vaak een slimme manier om ondernemer te worden zonder de risico’s van een compleet nieuwe start. Je stapt in een bedrijf dat al draait, met bestaande klanten, omzet en personeel. Dat geeft je direct een stevige basis.
Daarnaast biedt een Management Buy In je de kans om sneller te groeien: je kunt je eigen kennis, netwerk en kapitaal inzetten om het bedrijf naar een hoger niveau te tillen. Omdat je de leiding krijgt, bepaal je zelf de koers en kun je jouw ondernemersvisie in de praktijk brengen.
Bij bedrijfsovername financieren van een MBI hebben banken en investeerders meer vertrouwen in een onderneming met een bewezen staat van dienst. En als koper creëer je waarde: door verbeteringen door te voeren en nieuwe markten aan te boren, vergroot je de winst en de toekomstige verkoopwaarde.
Als koper en verkoper beleef je het traject van overname vanuit een verschillend perspectief. Het belang is hetzelfde: een geslaagde overdracht. Verdiep je daarom eens in de verkoper en waar hij of zij mee te maken krijgt.
Kopen van het bedrijf waar je werkt (MBO)
Management Buy Out (MBO): als je het bedrijf waar je als werknemer actief bent, wilt overnemen. Je koopt de huidige eigenaar uit of neemt een onderdeel van het bedrijf over. In het laatste geval ga je verder onder een nieuwe bedrijfsnaam.
Het voordeel voor zowel jou als de verkoper bij een Management Buy Out is dat je het bedrijf al van binnenuit kent. Klanten, processen en collega’s zijn vertrouwd, waardoor je veel sneller kunt schakelen dan een externe koper.
Ook voor financiering is dat een pluspunt. Omdat jij al bewezen hebt dat je het bedrijf begrijpt en kunt leiden, is de kans groter dat een bank of investeerder je plan ondersteunt. Daarmee wordt de financiering van de overname vaak eenvoudiger.
Daarnaast is er nauwelijks sprake van integratierisico: medewerkers en klanten kennen je al en zien je niet als ‘vreemde buitenstaander’. Je kunt direct doorpakken, sturen op groei en profiteren van de waarde die je de afgelopen jaren samen hebt opgebouwd.
Overname binnen het familiebedrijf
Je bent werkzaam in het familiebedrijf en je ouders willen een stapje terugdoen. Jullie worden het eens dat jij de opvolger wordt. Samen werken jullie toe naar het moment van de overname. Of het gebeurt plotseling door een overlijden binnen de familie.
Wees vanaf het begin open richting de familieleden die niet in het bedrijf werkzaam zijn. Leg afspraken ook vast in een familiestatuut bij een notaris.
Let op! Het komt voor dat de overdracht binnen de familie tegen een te lage waarde gaat. De Belastingdienst ziet dit dan als een schenking.
Geleidelijke overname
Een geleidelijke overname kan een financiële reden hebben. Omdat je als koper in dit stadium de financiering nog niet helemaal rond kunt krijgen. Of omdat je als koper weet te onderhandelen dat je in termijnen de overnamesom voldoet. Bovendien zitten er ook nog wel wat fiscale addertjes onder het gras. Lees meer over geleidelijke overname.
Het belang van een overnameadviseur
Extern advies is tijdens de aankoop van een onderneming verstandig en onmisbaar. Zet een overnamespecialist in om als regisseur het hele aankoopproces te stroomlijnen. Je kunt ook een juridisch of financieel expert inschakelen voor begeleiding en een boekenonderzoek. Deze specialisten helpen je de juiste keuzes te maken. Ook voorkomen zij dat je achteraf te maken krijgt met lijken in de kast, zoals lopende claims of afhandeling van garantiegevallen.
Whitepaper Controle Belastingdienst
Risico’s van bedrijfsovername
- Problemen erven: Bij het overnemen van een ander bedrijf neem je ook de eventueel aanwezige of nog niet opgeloste problemen over. Denk aan gedoe rond ontslag van werknemers, of latente uitdagingen in de bedrijfsprocessen.
- Cultuur van het bedrijf: Een heel gevoelig punt is de cultuur van het over te nemen bedrijf. Een ingesleten bedrijfscultuur veranderen is vaak niet eenvoudig. Geef je daar dus rekenschap van bij een bedrijfsovername.
- Integratie: Het samenvoegen van twee bedrijven kan leiden tot problemen op het gebied van management en bedrijfsprocessen.
- Verborgen gebreken: Ondanks dat je natuurlijk voorafgaand aan de aankoop een due dilligence onderzoek hebt laten doen, kunnen we altijd tegenvallers zijn in de vorm van verborgen claims, onbekende schulden of garanties.
Volgende stappen
Als je een passend bedrijf gevonden hebt kent een bedrijfsovername een aantal logische stappen:
- Vraag aan de verkopende partij om een verkoopmemorandum, waarin de geschiedenis, de organisatiestructuur en de financiële situatie van het bedrijf uiteen worden gezet.
- De partij die het verkoopmemorandum levert zal doorgaans vragen of je, voordat vertrouwelijke informatie wordt verschaft, een geheimhoudingsverklaring – Non disclosure agreement (NDA)- wil tekenen.
- Als je – al of niet samen met je adviseurs – een goed beeld hebt van de over te nemen onderneming, kun je de onderhandelingen daadwerkelijk starten. Er wordt dan in het algemeen een intentieverklaring (letter of intent) getekend. Hierin leggen partijen vast dat ze – exclusief – gaan onderhandelen en wordt een aantal uitgangspunten, waaronder ook het tijdspad vastgelegd.
- Verlopen de onderhandelingen positief dan zal jij als kopende partij een due dilligence onderzoek laten doen.
- Als dat allemaal positief verloopt en de koop wordt gesloten, dan is de volgende stap richting notaris om een en ander vast te leggen in een koopovereenkomst.
- Het proces van bedrijfsoverdracht, gerekend van de eerste stappen tot de realisatie van de uiteindelijke verkoop, duurt doorgaans zes tot twaalf maanden.
Bedrijfsovername financieren
Bedrijfsovername financiering is iets waar je al goed over nagedacht moet hebben op het moment dat je het overnametraject start. Er zijn verschillende manieren om een bedrijfsovername te financieren. Hier de meeste voorkomende vormen.
- Eigen geld: Financiering door de koper zelf is natuurlijk de gemakkelijkste manier om de aankoop van een ander bedrijf te financieren. Gedeeltelijke financiering uit eigen middelen maakt het ook voor de bank makkelijker om mee te financieren.
- Banklening: Banken kijken vanzelfsprekend bij de aanvraag van een lening allereerst naar prestaties en toekomstverwachtingen van het over te nemen bedrijf. Maar ook naar jou als nieuwe eigenaar en jouw track record als ondernemer.
- Achtergestelde lening van de eigenaar: Omdat de verkopende partij er belang bij heeft dat de verkoop doorgaat, is die daarom vaak bereid – een deel van – de overname mee te financieren.
- Microkrediet: Voor leningen tot € 50.000,- kun je ook proberen een microkrediet te krijgen. De goedkeuringsprocedure is aanmerkelijk eenvoudiger dan bij een banklening. Wel liggen de rentepercentages doorgaans hoger dan bij de reguliere banklening en moet je de lening ook binnen een paar jaar terugbetalen.
- Investeerders: Dit kan zowel een particuliere investeerder zijn – een business angel – of een private equity partij.
