1. Check veranderingen in wet- en regelgeving 2026
Het nieuwe jaar brengt opnieuw wetswijzigingen en veranderingen in regelingen en tarieven waarmee zelfstandigen rekening moeten houden. Dit zijn de wijzigingen die direct invloed hebben op je bedrijf en vermogen:
Zelfstandigenaftrek daalt naar € 1.200
De zelfstandigenaftrek wordt in 2026 verder afgebouwd naar € 1.200. Dat is historisch laag, waardoor veel zzp’ers meer belasting gaan betalen.
Check je fiscale positie
Bereken nu al of extra investeringen of kosten in 2026 je fiscale positie verbeteren. Check of je dit jaar nog aan het urencriterium (1.225 uur) komt.
Tarief eerste schijf inkomstenbelasting daalt licht
Het tarief in de eerste schijf gaat omlaag naar 35,70%. Maar omdat aftrekbare posten in 2026 nog maar tegen 37,56% aftrekbaar zijn, pakt het totaalplaatje voor veel ondernemers minder gunstig uit dan het lijkt.
Update schijnzelfstandigheid: ook in 2026 geen verzuimboetes
Het kabinet verlengt de zogenoemde zachte landing bij de handhaving op schijnzelfstandigheid. Dat betekent dat zzp’ers en opdrachtgevers ook in 2026 geen verzuimboetes krijgen als de Belastingdienst vaststelt dat feitelijk sprake is van loondienst. De Belastingdienst blijft wel controleren, maar start met lichtere middelen.
Bij een vermoeden van schijnzelfstandigheid volgt eerst een bedrijfsbezoek. Dat is bedoeld om de arbeidsrelatie te beoordelen en uitleg te geven over de regels. In deze fase kan alleen een waarschuwing worden gegeven. Voor naheffingen loonbelasting blijft een boekenonderzoek nodig. Dat zwaardere middel blijft ook in 2026 mogelijk.
De verlenging komt er na brede druk vanuit de Tweede Kamer. Zolang nieuwe wetgeving, zoals de VBAR of een Zelfstandigenwet, nog ontbreekt, wil de Kamer ondernemers niet confronteren met verzuimboetes.
Let op: handhaving stopt niet. De Belastingdienst kan ook in 2026 naheffingen opleggen, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025. Bij bewuste en ernstige overtredingen blijven vergrijpboetes mogelijk.
Doen voor de jaarwisseling: controleer al je opdrachten en contracten en zorg dat jouw zelfstandigheid zichtbaar is in zowel je administratie als de praktijk.
Auto van de zaak: mogelijk nu nog voordeel
Vanaf 2026 geldt voor elektrische auto’s een bijtelling van 18%.
Schaf je de auto in 2025 aan, dan behoud je nog 60 maanden de lage bijtelling van 17% tot € 30.000 cataloguswaarde.
2. Btw en laatste aangifte van het jaar
Je laatste btw-aangifte bepaalt in principe hoe je het jaar afsluit. Let op de volgende punten:
Privégebruik en auto van de zaak
De Belastingdienst verwacht een btw-correctie voor privégebruik van telefoon, gas/water/elektra en auto van de zaak.
Voor de auto geldt:
- 2,7% van de cataloguswaarde (meest gebruikelijke methode)
- 1,5% bij margeauto’s of auto’s ouder dan 4 jaar
- lager percentage als je een sluitende rittenregistratie bijhoudt
Suppletie indienen vóór 1 april 2026
Ontdek je dat je te weinig btw hebt aangegeven? Dien dan vóór 1 april een suppletie in. Doe je dit op tijd, dan betaal je geen heffingsrente.
De btw-regeling voor kleine ondernemingen (KOR): blijven of juist niet?
Twijfel je of de kleineondernemersregeling nog bij je omzet past?
- onder € 20.000 omzet → vaak aantrekkelijk
- hogere kosten → soms juist nadelig
Afmelden of aanmelden moet minimaal 4 weken voor het nieuwe tijdvak.
3. Investeren of juist wachten?
Veel ondernemers gebruiken december om strategisch te investeren. Denk aan: apparatuur, laptops, software, bedrijfsauto of duurzame installaties.
KIA en EIA benutten
Kom je boven de drempel voor de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) dan levert dat direct belastingvoordeel op. De energie-investeringsaftrek (EIA) is interessant voor duurzame investeringen.
Let op de desinvesteringsbijtelling
Verkoop je een bedrijfsmiddel binnen 5 jaar na aankoop, dan kan de Belastingdienst een deel van je aftrek terugvorderen. In dat geval is het verstandig om de verkoop uit te stellen tot januari.
Nog niet betaald?
Heb je al geïnvesteerd maar nog niet volledig betaald? Maak dan vóór 31 december een betaling over ter hoogte van de aftrek. Anders schuift het fiscale voordeel door naar 2026.
Whitepaper Controle Belastingdienst
4. Winst slim sturen in de laatste weken
Jouw winst bepaalt direct hoeveel belasting je moet afdragen. In deze periode kun je nog slimmer sturen:
- vorm een voorziening voor onderhoud of dubieuze debiteuren
- schrijf oninbare vorderingen af
- trek kosten naar voren (bijv. software, abonnementen, opleidingen)
- of plan een investering die past binnen je fiscale strategie
Voor zelfstandigen die een lager inkomen verwachten, kan het voordelig zijn de voorlopige aanslag op nihil te zetten. Dat voorkomt dat je onnodig geld uitleent aan de Belastingdienst.
5. Past jouw rechtsvorm nog bij je bedrijf?
Verdien je structureel meer dan € 100.000 of loop je meer risico in je organisatie? Dan kan een overstap naar een bv fiscaal voordelig zijn. Laat je fiscale positie doorrekenen: soms is een bv gunstiger vanwege risicospreiding, vermogen opbouwen of lagere belastingdruk in box 2.
Lees ook ons artikel: De besloten vennootschap (bv) voor- en nadelen.
6. Administratie bijwerken
December is dé maand om jouw administratie en boekhouding opnieuw te beoordelen. Kloppen de facturen, bonnetjes en bankmutaties? Zijn alle diensten die je het afgelopen jaar hebt uitgevoerd correct verwerkt? In veel ondernemingen blijkt achteraf dat er nog ontbrekende stukken zijn — vraag die direct op om problemen met de Belastingdienst te voorkomen.
De verplichtte bewaartermijn voor ondernemers in Nederland is 7 jaar. Dat betekent dat alles uit 2018 weg mag, mits je persoonsgegevens veilig vernietigt. Voor vastgoed in box 3 geldt zelfs een termijn van 10 jaar, dus gooi oude dossiers over onroerend goed niet te vroeg weg.
Heb je een boekhouder of accountant, plan dan een gesprek in om de conceptjaarrekening door te nemen. Vaak kun je in deze laatste periode nog keuzes maken waarmee je jouw fiscale positie optimaliseert, bijvoorbeeld door voorzieningen te vormen of kosten vooruit te trekken.
