De keuze voor een rechtsvorm
Als u een zaak heeft of gaat beginnen, zult u een rechtsvorm moeten kiezen. Als u een bedrijf heeft zonder rechtspersoonlijkheid, bent u als ondernemer met uw gehele vermogen (zowel privé-vermogen als zakelijke vermogen) volledig aansprakelijk voor alle schulden van de onderneming. Tot deze categorie behoren de: eenmanszaak, de stille en de openbare vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid.
Bij een onderneming met rechtspersoonlijkheid geldt dat alleen het zakelijk vermogen aansprakelijk is voor schulden van de onderneming. Het privé-bezit van de ondernemers valt dan buiten de aansprakelijkheid. Het belangrijkste voorbeeld hiervan is de besloten vennootschap. Een uitzondering is de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid. In deze vorm bent u – ondanks de rechtspersoonlijkheid – met uw gehele vermogen aansprakelijk.
Maak gebruik van huwelijkse voorwaarden
Indien u als ondernemer met uw privé-bezit aansprakelijk bent voor schulden van de onderneming, kan behalve dat u aansprakelijk gesteld wordt ook uw partner aansprakelijk worden gesteld. Dit is in het bijzonder het geval als er geen huwelijkse voorwaarden zijn gemaakt. Als u kiest voor een onderneming zonder rechtspersoonlijkheid en u bent getrouwd in gemeenschap van goederen, dan kunt u de aansprakelijkheid voor zakelijke schulden van uw partner beëindigen door alsnog huwelijkse voorwaarden op te maken.
Hanteer algemene (leverings-)voorwaarden
In uw algemene voorwaarden wordt ook de aansprakelijkheid geregeld, bijvoorbeeld met een overmachtclausule. Van groot belang is dat deze voorwaarden vóór het sluiten van de overeenkomst aan uw klant of leverancier kenbaar moet zijn gemaakt.
Als u levert aan consumenten, moet u er wel rekening mee houden dat in veel gevallen het uitsluiten van aansprakelijkheid tegenover consumenten niet is toegestaan. Ook tegenover kleine bedrijven is een beperking van de aansprakelijkheid lang niet altijd onbeperkt mogelijk. Tegenover grote bedrijven is een verdergaande beperking van de aansprakelijkheid wel toegestaan.
Gebruik een exoneratieclausule
Dit is een clausule waarbij u uw eigen aansprakelijkheid kunt uitsluiten of beperken. Als ondernemer wilt u het liefste uw aansprakelijkheid helemaal uitsluiten, maar dat is bij consumenten niet en bij kleine bedrijven slechts ten dele mogelijk. Bovendien geldt de regel dat hoe ruimer de exoneratie (het uitsluitsel) staat omschreven, hoe groter de kans is dat de rechter deze zal negeren.
Neem overmacht op als clausule
In een overmachtclausule (een bijzondere vorm van de exoneratieclausule) zijn meestal omstandigheden opgenomen die de nakoming van een overeenkomst zelf verhinderen en die volgens de gebruikelijke regels voor uw risico komen. Door deze clausule wordt het risico echter op de andere partij afgewenteld.
Lever een goede gebruiksaanwijzing
Soms fungeren gebruiksaanwijzingen en bijsluiters ook als een soort exoneratieclausule (zie hierboven). Als fabrikant of leverancier kunt u hierin waarschuwen, bijvoorbeeld voor onverstandig gebruik door kinderen of voor een medicijn dat gevaarlijk is voor bepaalde gebruikers.
Aansprakelijkheid verzekeren
U kunt er ook voor kiezen uw risico’s te beperken door het afsluiten van een verzekering. Bijvoorbeeld een productaansprakelijkheidsverzekering, de beroepsaansprakelijkheidsverzekering, de transportverzekering en de rechtsbijstandverzekering. Daarmee beperkt u niet uw aansprakelijkheid, maar wentelt u het risico af op de verzekeringsmaatschappij. Bedenk echter wel dat niet alle risico’s zijn gedekt en dat er vaak sprake is van een hoog eigen risico.
