Wat betekent juridische splitsing?
Bij een juridische splitsing gaan rechten en verplichtingen onder algemene titel over op één of meer andere rechtspersonen. Denk aan activa, schulden, contracten en personeel. Je hoeft dus niet per contract of per bezitting apart te leveren.
De splitsing wordt vastgelegd in een notariële akte. De algemene vergadering van aandeelhouders neemt het formele besluit tot splitsing. De nieuwe juridische structuur wordt ingeschreven in het Handelsregister.
Er zijn twee vormen:
1. Zuivere splitsing
De ‘oude’ rechtspersoon houdt op te bestaan. Het volledige ondernemingsvermogen gaat over naar minimaal twee nieuwe of bestaande rechtspersonen.
Dit wordt fiscaal gezien als een staking van de onderneming.
2. Afsplitsing
De oorspronkelijke rechtspersoon blijft bestaan. Een deel – of onder voorwaarden zelfs het geheel – van het vermogen gaat over naar een andere rechtspersoon.
Je creëert zo bijvoorbeeld een aparte bv voor een specifieke activiteit.
Welke rechtsvormen komen ervoor in aanmerking?
De volgende rechtspersonen kunnen juridisch gesplitst worden:
- de nv
- de bv
- de vereniging
- de coöperatie
- de onderlinge waarborgmaatschappij
- de stichting
Hoofdregel: de splitsende en verkrijgende rechtspersoon hebben dezelfde rechtsvorm. Een nv en bv worden hierbij als gelijkwaardig beschouwd.
Splits je een vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij of stichting? Dan mag ook een nv of bv worden opgericht, mits de splitsende rechtspersoon alle aandelen krijgt.
Wanneer mag je je eigen bedrijf juridisch splitsen?
De wet staat splitsing alleen toe bij zakelijke motieven. Dit om misbruik van fiscale voordelen te voorkomen.
Toegestane redenen zijn onder meer:
- herstructureren van de onderneming
- verzelfstandiging van een activiteit
- voorbereiding op verkoop of samenwerking
- afwikkeling van een faillissement (op initiatief van de curator)
- beëindiging van een aandeelhoudersconflict
Om puur fiscale motieven splitsen mag dus niet.
Wat moet er in de notariële akte staan?
In de splitsingsakte zijn onder meer de volgende bepalingen opgenomen:
- wie aandeelhouder wordt van welke rechtspersoon
- welke verdeelsleutel is gebruikt
- hoe het bestuur tot die verdeling is gekomen
Bij een bv geldt doorgaans een zware meerderheid. Vaak is een besluit nodig met drie vierde van de uitgebrachte stemmen, waarbij 95 procent van het kapitaal is vertegenwoordigd (tenzij de statuten anders bepalen).
Fiscale gevolgen: direct afrekenen of doorschuiven?
Bij een zuivere splitsing houdt de oorspronkelijke onderneming op te bestaan en is er fiscaal sprake van eenstaking. Dit betekent dat fiscale reserves in principe tot de winst gaan behoren, zoals:
- de vervangingsreserve
- de kostenegalisatiereserve
- de assurantiereserve eigen risico
- een eventuele risicoreserve
Toch hoef je niet altijd direct vennootschapsbelasting te betalen over de fictieve winst en fiscale reserves. Met de zogenoemde doorschuiffaciliteit kun je de fiscale boekwaarden van de overgedragen vermogensbestanddelen overdragen naar de nieuwe rechtspersoon en hoef je niet af te rekenen. Dit geldt ook voor de afsplitsing.
Voorwaarden voor geruisloze doorschuiving
- Voor alle betrokken ondernemingen gelden dezelfde winstbepalingsregels.
- Geen van de ondernemingen mag over fiscaal compensabele verliezen beschikken.
- Latere belastingheffing blijft verzekerd.
- De splitsing mag niet in overwegende mate gericht zijn op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing
De nieuwe rechtspersoon neemt de activa dan over tegen de fiscale boekwaarden. Er is geen investeringsaftrek meer mogelijk op die overgenomen vermogensbestanddelen.
Wat betekent splitsing voor aandeelhouders?
Er zijn vier typen aandeelhouders:
- een ondernemer (natuurlijk persoon)
- een rechtspersoon (bijvoorbeeld een bv)
- een particulier met aanmerkelijk belang
- een particulier zonder aanmerkelijk belang
In beginsel zorgt de fiscale begeleiding ervoor dat geen inkomstenbelasting (box 2), dividendbelasting of overdrachtsbelasting verschuldigd is bij de splitsing.
Bij een zuivere splitsing ruilen aandeelhouders hun oude aandelen in voor aandelen in de nieuwe rechtspersoon of rechtspersonen. De latente belastingclaim op een aanmerkelijk belang schuift mee door.
Whitepaper Controle Belastingdienst
Hoe wordt het kapitaal toegerekend?
Het fiscaal erkende kapitaal van de oude rechtspersoon wordt toegerekend op basis van de verhouding tussen:
- de waarde in het economisch verkeer van het overgaande vermogen; en
- de totale waarde van het vermogen vóór splitsing.
Die verdeelsleutel bepaalt hoeveel kapitaal aan welke aandeelhouder wordt toegerekend.
Wanneer is juridische splitsing interessant?
Voor ondernemers die willen groeien, onderdelen willen verkopen of risico’s willen scheiden, kan een splitsing strategisch slim zijn. Bijvoorbeeld om:
- vastgoed buiten de werk-bv te plaatsen
- een risicovolle activiteit af te zonderen
- een verkoop van één bedrijfsonderdeel voor te bereiden
- een conflict tussen aandeelhouders netjes te ontvlechten
Het is wel maatwerk. Notaris en fiscalist zijn onmisbaar voor de juiste toepassing.
Wat kun je nu doen?
Overweeg je een herstructurering? Breng eerst de zakelijke redenen scherp in beeld. Laat daarna de fiscale en juridische gevolgen doorrekenen. In de voorbereidende fase stellen de besturen van de betrokken rechtspersonen het splitsingsvoorstel op.
