Wat is een modelovereenkomst?
Een modelovereenkomst is een juridisch document waarin je als opdrachtgever en opdrachtnemer (zelfstandige of zzp’er) vastlegt dat de samenwerking geen verkapt dienstverband is. Hierin staan afspraken over de aard van het werk, zelfstandigheid, aansprakelijkheid en hoe de zelfstandige de opdracht uitvoert. Zodanig dat er geen sprake is van loondienst.
Veel organisaties maakten jarenlang gebruik van een voorbeeld modelovereenkomst die was goedgekeurd door de Belastingdienst. Zolang je werkte binnen de voorwaarden van zo’n overeenkomst, liep je nauwelijks risico op naheffingen of boetes. Maar dat tijdperk loopt op zijn einde.
Strengere handhaving schijnzelfstandigheid
Die modelovereenkomsten van de Belastingdienst zijn niet verplicht en bieden eigenlijk schijnzekerheid. Dat komt omdat er sinds 2025 strenger wordt gehandhaafd op de juiste arbeidsrelatie. De Belastingdienst controleert organisaties die zzp’ers inhuren die eigenlijk in loondienst zouden horen. Ook al heb je een goedgekeurde overeenkomst, als de praktijk anders is, val je alsnog door de mand. Lees er meer over in Schijnzelfstandigheid: de stand van zaken in 2025.
Huidige modelovereenkomsten Belastingdienst geldig tot eind 2029
De Belastingdienst keurt sinds september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten meer goed. Bestaande, goedgekeurde overeenkomsten blijven nog geldig tot eind 2029 – ook als er een andere einddatum op staat. Daarna verliezen ze hun juridische waarde. Dit betekent dat veel organisaties zich moeten voorbereiden op een alternatieve manier van contracteren en risicobeheersing.
Tot eind 2029 kun je dus nog wel gewoon een van de door de Belastingdienst goedgekeurde versies van een modelovereenkomst gebruiken- mits je strikt binnen de afspraken van de overeenkomst werkt. Ze geven geen garantie, de uitvoering in de praktijk is en blijft doorslaggevend.
Algemene modelovereenkomsten
Een algemene modelovereenkomst dekt zo’n beetje alle soorten arbeidsrelaties waarin er geen sprake is van loondienst. Deze modelcontracten zijn algemeen geformuleerd en breed toe te passen.
Wil je zo’n document gebruiken? Kijk dan goed of die past bij je type opdracht en de gemaakte afspraken. Hier vind je de algemene modelovereenkomsten die de Belastingdienst heeft goedgekeurd.
Modelovereenkomsten voor branches en beroepsgroepen
Deze modelovereenkomsten heeft de Belastingdienst gemaakt met verschillende branches en belangenorganisaties, zoals de bouw, horeca, zorgt, kunst & cultuur en landbouw. De specifieke omstandigheden binnen een bepaalde branche of beroep komen erin terug. Hier kun je modelovereenkomsten voor branches en beroepsgroepen downloaden.
Overeenkomst van opdracht als alternatief
Nu modelovereenkomsten hun waarde verliezen, wordt de ‘gewone’ overeenkomst van opdracht (ook wel opdrachtovereenkomst) steeds belangrijker. Hoewel deze geen goedkeuring van de Belastingdienst heeft, kun je hierin wél op maat vastleggen dat sprake is van zelfstandig ondernemerschap. Denk hierbij aan:
- Vrijheid van uitvoering (geen werkgeversgezag)
- Geen verplichte persoonlijke arbeid.
- Geen inbedding in de organisatie
- Eigen materiaal, middelen en verantwoordelijkheid
Let op: zelfs een perfect opgestelde overeenkomst biedt geen garantie. De praktijk van de samenwerking telt zwaarder dan de papieren afspraken. Maar goed vastleggen wat je afspreekt voor iedere opdracht, voorkomt wel veel misverstanden én juridische problemen.
Op zoek naar een passende modelovereenkomst van opdracht? Bij De Zaak kun je voordelig zelf een opdrachtovereenkomst op maat maken.
Wie moet de overeenkomst opstellen?
Zowel de zzp’er als de opdrachtgever kunnen het initiatief nemen om een modelovereenkomst voor de werkrelatie op te stellen. Het is van belang dat beide partijen het eens zijn met wat is overeengekomen en het modelcontract ondertekenen.
Whitepaper Schijnzelfstandigheid
Nog even op een rij
- Een modelovereenkomst legt vast dat er geen sprake is van loondienst.
- Het gebruik ervan is nooit verplicht geweest, maar bood wel fiscale bescherming.
- De Belastingdienst keurt geen nieuwe modelovereenkomsten meer goed.
- Lopende goedgekeurde overeenkomsten blijven nog geldig tot eind 2029, mits je je aan de voorwaarden houdt.
- In 2025 is de Belastingdienst weer begonnen met actieve controle en handhaving op schijnzelfstandigheid.
- Is er in feite sprake van een dienstverband dan kan dat inhouden dat met een naheffing alsnog loonbelasting, loonheffingen en premies afgedragen moeten worden aan de fiscus.
In plaats van te vertrouwen op verouderde modelovereenkomsten is het nu zaak om elke opdracht goed vast te leggen in een duidelijke overeenkomst van opdracht.
Als opdrachtnemer of opdrachtgever zekerheid hebben?
Als opdrachtnemer of opdrachtgever zekerheid krijgen dat er geen sprake is van schijnzelfstandigheid is eigenlijk niet mogelijk. Maar, het helder vastleggen van afspraken over de opdracht en arbeidsrelatie kan een hoop ellende voorkomen.
De modelovereenkomst is op zijn retour, maar het belang van duidelijke afspraken neemt juist toe. In een tijd van strengere controles door de fiscus, nieuwe wetgeving en afnemende zekerheid is het vastleggen van de arbeidsrelatie – in welke vorm dan ook – heel verstandig. Beter nu duidelijkheid scheppen dan later in de problemen komen.
