Niet lui, maar leeg
Ondernemers met ADHD zijn zelden lui. Ze gaan juist heel lang door. Het probleem zit ergens anders: in de projecten die niet worden afgemaakt. Elk halfafgerond project, elke offerte die nog moet, elk idee dat ergens onder op een stapel ligt, is een open eindje. En een open eindje kost energie, ook als je er niet actief mee bezig bent.
Daar komt nog iets bij. Open eindjes melden zich op de slechtste momenten. Juist als je naar bed gaat, onder de douche staat of midden in een gesprek zit, komt je hoofd met dat ene telefoontje dat je nog moest plegen. Dat is niet toevallig. Zodra je hoofd niet meer bezig is met de actieve dag, krijgen de openstaande dingen voorrang.
Dit verschijnsel heeft een naam. De psycholoog Bluma Zeigarnik beschreef in de jaren twintig hoe obers in een café onbetaalde rekeningen veel beter onthielden dan al afgerekende. Zodra een rekening was afgehandeld, verdween de herinnering. Hetzelfde gebeurt in je hoofd: zolang iets openstaat, blijft je hoofd er energie aan geven. Zodra je het afrondt of bewust parkeert, laat het los.
Voor een ondernemer met ADHD, die makkelijk veel dingen tegelijk oppakt, betekent dit dat er veel tegelijk energie vraagt. Je bent niet simpelweg te druk. Je hoofd bewaakt een stapel onafgewerkte zaken, en dat put uit. Harder werken lost dat niet op. Meer uren maken voegt alleen nieuwe open eindjes toe.
Drie dingen die wél werken
De oplossing zit niet in een nieuw systeem of een andere app. Ze zit in een paar concrete handelingen die rust teruggeven. Drie daarvan kun je vandaag al doen.
Begin met je hoofd leegmaken op papier. Pak een vel, trek twee strepen zodat je drie kolommen krijgt: zakelijk, privé en persoonlijk. Schrijf vijf tot tien minuten alles op wat in je hoofd zit. Taken, zorgen, ideeën, dingen die je niet wilt vergeten, groot en klein door elkaar. Schrijf door tot je niets meer weet. Wat dit doet: je hoofd durft pas los te laten als de informatie op een plek staat die je morgen terugvindt. Vertrouw je je eigen systeem niet, dan blijft alles alsnog rondzingen. Belangrijk is dat de plek elke keer dezelfde is.
Kies daarna één ding. De valkuil na zo’n lijst is beginnen met de leuke of makkelijke taken. Die voelen goed, maar lossen zelden iets op. Loop je lijst langs met één vraag: is dit belangrijk én urgent? Kies maximaal drie aandachtspunten voor de dag en begin met de taak die spanning geeft, niet met de taak die zich het makkelijkst aandient.
Maak het project dat al maanden blijft hangen klein. Een plan blijft liggen wanneer je niet weet wat de eerste concrete stap is. Marketing doen is geen taak, het is een wolk. Eén nieuwsbrief schrijven is een taak. Website verbeteren blijft hangen, de homepage openen en één knop aanpassen gebeurt wel. Hoe kleiner en concreter de eerste stap, hoe groter de kans dat je hem zet.
Geen van deze drie is ingewikkeld. Dat is precies het punt. De meeste adviezen voor ondernemers met ADHD zijn te lang en te theoretisch, geschreven voor een hoofd dat al geordend werkt. Voor een hoofd dat snel volloopt, werkt eenvoud beter dan een uitgebreid systeem. Ik werk deze aanpak verder uit in een boek over ondernemen met ADHD, met meer van dit soort concrete stappen en voorbeelden uit de praktijk.
Het ligt zelden aan je kennis
Hier zit de bredere les. De meeste ondernemers met ADHD weten heus wel wat er moet gebeuren. Ze hebben de boeken gelezen, de tips gehoord, de apps geprobeerd. Het is niet de kennis die hen tegenhoudt. Het is dat hun manier van werken niet past bij hoe hun hoofd werkt.
Dat verklaart waarom een standaardaanpak vaak net niet volstaat. Een planningsmethode die uitgaat van rustig vooruitdenken, botst met een hoofd dat in hyperfocus schiet of juist van taak naar taak springt. Een extra methode helpt dan niet. Wat wel helpt is een werkwijze die rekening houdt met die patronen. Werk in korte blokken zodat een lange lijst je niet verlamt. Parkeer bewust wat nu niet hoeft, zodat het je hoofd niet meer belast. En houd je eerste stappen klein genoeg om ze ook echt te zetten.
Voor sommige ondernemers is dat een kwestie van een paar dingen anders inrichten. Voor anderen helpt het om er iemand bij te hebben die de patronen kent en de vragen stelt die je zelf ontwijkt. Dat is ook waar business coaching voor ondernemers met ADHD zich van gewone bedrijfsbegeleiding onderscheidt: niet meer kennis aanreiken, maar de uitvoering aanpakken op een manier die bij je brein past.
Maar of je dat nu alleen doet of met hulp, het begint bij dezelfde herijking. Je bent niet lui. Je bent leeg. En leegte vul je niet met een langere werkdag. Je vult haar door open eindjes te sluiten en één ding tegelijk te doen.
Arvid de Windt
Arvid de Windt is ondernemer sinds 2006 en business mentor voor ondernemers met een vol hoofd. Hij heeft zelf ADHD. Daarnaast is hij spreker over ondernemen met ADHD, en auteur van het boek Ondernemen met ADHD, een praktisch boek voor ondernemers die genoeg weten, maar het niet altijd voor elkaar krijgen.
